Fagforeningenes Hus Arendal

Unni Wilhelmsens trio eller kvartett
Lørdag 28. august 2021

Fredag kveld og Unni Wilhelmsen hadde med seg Reidar Opdal på tangentar (og innimellom song) og Ronny Yttrehus på gitar. Mens det var overskya og litt vindig påstod yr.no hardnakka at det var full sol, men det blei stor stemning som ho lova frå scenen. Ho har vore her fem gonger før, og noko mangla om ho ikkje blei invitert.

Dei starta ut med June, stillferdig og vakkert, og folk klappa forsiktig gjenkjennande i starten. Ho hadde eit stilig og eit kleint jubileum – tjuefem år på scenen og sjølv blitt femti! Applaus. Ho hadde turnert i verda og Norge, der det kunne vere bra å ha eit fly å rekke på nachspel med bråkjekke mannfolk med kassegitar. Ho budde saman med Terje Borg (som gjekk bort i 2013), men han sette ord på slike opplevingar i Rødt hjerte. Og det her er sommaren for tilrop frå publikum: – Den va’ fin!

Ho hadde oppretta Kindereggprisen – den gjekk til publikum som klarte tri ting: vere stille mens ho song; juble når songen var over; og le av vitsane hennar. Og dama har meir enn éitt talent. Ho hadde med seg bilete – teikningar/collage? til sal, fleire av dei hadde stått på trykk i Klassekampen.

Så fekk me ein song om finanskrisa i 2008 – eller kanskje ikkje. I 2009 skulle ho spele ein song – gratis – i speilsalen på Grand Hotell for dei rikaste innan finans og næringsliv i landet, og for å få den godt vaksne gubbegjengen til å legge frå seg kalkulatoren, meldte ho ein song om finanskrisa. Det hadde ho ikkje; ho snakka ikkje før ho tenkte, men ho tenkte fort, og serverte dei ein fersk og uferdig song på engelsk – Space opera. Ho var framleis usikker på kva den handla om, men dei må ha kjøpt det…

Ho spelte innimellom ulike gitarar, bass på Dusjeteksten før folk fekk pause og sleppe til teikningane.

Dama snakkar minst like mykje som ho syng, før Hurricane’s eye om ei endra verd der brev med kulepenn ikkje lenger var normen, men Facebook og Messenger. Om kjønnsforskjellar der damer/jenter kunne gi deg eit to timars svar, mens det stod «stengt under ombygging» i panna på hankjønnet. Folk lo, og blei stille då ho snakka om sjølvskading og verre ting – så kom Hurricane’s eye. (… There’s no colours in here …)

Og smått utruleg: Etter ein de Lillos-konsert blei ho urettvist skjelt ut på nettet, tok til motmæle – og samtlege (både dei som hadde vore der og resten!) bad om orsaking og forstod dei hadde vore troll! Seinare kom Prikkedøden med bakgrunn i oppvekst og fråstolen sykkel og anna.

Dei var eigentleg ein kvartett ettersom lydmannen Tore Gustavsen hadde noko han skulle sagt, og han hadde valt ut Peruvian Silver. Etter ein konsert i Trøndelag vart ho konfrontert av ei ikkje heilt edru dame som kritiserte det lange håret hennar. Folk skulle ha oppklipt hår. Det blei duell, og Wilhelmsen snakkar ikkje før ho tenker, men tenker veldig fort, men her tapte ho duellen. Won’t go.

Til meg var til dei ugifte blant publikum, om å fri. Den hadde ho brukt på ein lunsjkonsert med røyrleggarar i Oslo. Dei tinte først då ho røpa at Willy Wilhelmsen var faren hennar, han hadde vore formann i røyrleggarforeininga i mange år.

Me fekk to ekstranummer – Siste reis av Henning Kvitnes med hennar vri på teksten. Før aller siste takka ho alle – publikum som fekk Kindereggprisen, arrangør, dugnadsgjeng, og lydfolka – Tore Gustavsen hadde assistanse av Kurt Langemyr. Så fekk me Drøm, som me kunne bruke til kva me ville. Etterpå fekk ho selt ein del av bileta sine.

Det var ein flott slutt på nok ein korona-amputert sesong i Bakgården. Publikum og scene var strålande fornøgde.

Gisle Børge Styve trio
Lørdag 21.08.2021

Torsdag kveld og siste arrangement i Bakgården i Arendalsveka. Trioen opna med Short people (… got no reason to live …) av Randy Newman. Songen skapte forståeleg nok rabalder då den kom. Rabalderet slutta då Newman dukka opp i fjernsynsstudio til debatt – han var 1,46. Her bidro trompetisten med melodika i tillegg. Per Willy Aaserud er frå Gran i Hadeland, og bassisten Helge Harstad frå Gjøvik. På Here right now song alle tri, og trompeten fekk applaus undervegs for spelet sitt.

Dei laga litt låtar sjølv, men leita først og fremst etter andres, og dei hadde funne ein skatt! – hintet til debatten rett før hadde Styve tenkt på lenge. Dei var tipsa av Eldar Vågan om skatten, ei engelsk vise frå 1968 om ein telemontør, og Finn Tokvam hadde gjendikta han til norsk: Summetonemannen. Så forhandsstemte Styve gitaren og fekk publikum med seg til å synge Skigardsvise.

Styve er frå Sunnfjord, vaks opp med ei mor som spelte piano kvar laurdags morgon. Ho kunne ikkje spele, men når han høyrde ho spele, visste han det var laurdag. På But not for me demonstrerte han både sin og moras måte å spele på; til slutt med store papirserviettar i hendene. Samtidig bidro trompetisten med å dra papir rytmisk over låra, men bassisten klappa på dei same kroppsdelane.

Handyman var om han som kunne alt for damene, til og med fix the broken hearts. Folk klappa undervegs, og song med på omkvedet. Som ekstranummer kom Pengegaloppen.

Frode Larsen styrte lyd med assistanse av Atle Stornes.  Arrangør var Samarbeid mot svart økonomi.

Den svarte økonomien
Lørdag 21. august 2021

Frå venstre: Marta Johanne Gjengedal, Odd Woxholt og Pål Lønseth.

Torsdag kveld, og Samarbeid mot svart arbeid ønska tungvektarar i Norge velkommen til debatt: Om evnen – eller heller mangelen på evne – til å få inn pengane frå økonomisk kriminalitet. Sjølv der folk blir tatt og dømt skjer det altfor ofte: Etter sona dom kan dei hente fram pengane dei har skjult. Kjetil Staalesen leia seansen.

Inger Coll frå Norsk økokrimforening sa det dreidde seg om rundt 108 milliardar kroner årleg, og på verdsbasis rekna til rundt sju prosent av total BNP. I Norge klarer me dra inn 100 – 200 millionar av dei 108 milliardane, altså får me ikkje ram på den grove kriminaliteten, og me klarer heller ikkje drive inn alt der folk faktisk blir tatt og dømt. Og det biletet har ikkje endra seg på femten år. Det krevst kompetanseheving på alle ledd. Og tankekors: Slike saker er forelda etter ti år, mens for alle andre følger økonomiske krav heile livet. Ho kunne tenke seg å opprette eit fond av pengar som var trekt inn der politi og andre etatar kunne søke midlar til arbeidet mot denne kriminaliteten. Ho ville ha såkalla sivilrettsleg inndraging av pengar i tillegg til den strafferettslege. Viss det var femti prosents sjanse for at pengar stamma frå økonomisk kriminalitet av det eine eller andre slaget måtte ein kunne ta pengane.

Marta Johanne Gjengedal frå Skatteetaten: Breitt samarbeid mellom alle etatar er nødvendig. Me må sørge for at ein bedrift ikkje kan fortelle ulike historier til Brønnøysundregisteret, skatteetaten osv. Politikarane må fatte vedtak slik at me får ei historie, som gjør det vanskelegare å skjule seg for kriminelle. Me må ha oversyn og vere på alle digitale løyper, offentlege og private.

Odd Woxholt frå Skatteetaten peika på at det først og fremst er dei tunge kriminelle på området innsatsen må rettast mot, gjennom betre rammeverk og samarbeid på alle nivå: Me treng eit totalforsvar som involverer alle etatar og den enkelte borgaren. Det må omfatte deling av informasjon mellom etatane. Og konkurs som verktøy for økonomisk kriminalitet: Ved konkurs må det offentlege betale tilbake eventuelle pengar det er tatt hefte i.

Organisert kriminalitet, arbeidskriminalitet og økonomisk kriminaltet er samanfiltra og overlappar kvarandre sa Pål Lønseth frå Økokrim. Det bryt ned tilliten i samfunnet. Men det blir gjort mykje bra arbeid frå etatane, og politiet kan ikkje klare jobben aleine. Han peika au på at dei kriminelle har ei «utgiftsside» – ein som har svindla for 800 mkr har hatt utgifter til nettverket sitt, og har dermed eit mindre beløp.

Trude Tinnlund frå LO såg på forholdet mellom 108 mrd og 185 mkr, og understreka behovet for sivilrettsleg innkreving! Det er dei ressursterke kriminelle som slepp unna, og me må følge pengane for å ta dei. Nina Melsom frå NHO peika på at næringslivet må sikre seg at dei handlar med seriøse firma; behovet for sanntidsinformasjon om selskapa, og behovet for sanksjonar mot useriøse – å kunne ta pangane og retten til å drive frå kriminelle. Mari Aasen Svendsrud (Ap) var opptatt av digitale system, der selskapa må stå fram med éin identitet. Solfrid Lerbrekk (SV) sa det mangla verktøy, og at regelverket var for firkanta til å kunne ta dei kriminelle. Mahmoud Farahmand (Høgre) viste til Irland som hadde hatt suksess med å opprette ein eigen etat med folk frå ulike fagfelt. Det var statleg.

Atle Stornes styrte lyden,  og arrangør var Samarbeid mot svart økonomi.

– Det ufrie feltet
Torsdag 19.08.2021

Onsdagens siste debatt var om det såkalla frie feltet – dei musikarane som er sjølvstendige næringsdrivande, utan fast stilling og lever frå hand til munn, som Gry Bråten frå arrangørane sa. Det var ein debatt som skulle vore på den avlyste Arendalsveka i fjor, og så på ein avlyst konferanse i haust. No skulle debatten gjørast unna på halvannan time.

Dei sette søkelyset på kor pengane havna, på fordelinga mellom institusjonar og utøvarar, på kartet og terrenget. Marte Bjerke sa terrenget var vanskeleg, og at politikarane tok mangfaldet i kulturen for gitt. Kor lett blir det ramma ved sjukdom, graviditet, pandemi. Fakta er at 80 pst går til institusjonane og 20 pst til «det frie feltet». Slik har det vore gjennom år, før og etter den sittande regjeringa, med små avvik. Me har fått ei rekke tiltak og meldingar på kulturområdet, og etter mange år og ord står me igjen med at musikarane står med ein nedgang på 15 pst til eit snitt på 185.000 kr i året mens resten har fått 23 pst meir.

Hans Ole Rian frå Creo, Bjarne Dæhli frå Norsk Musikkråd, Tone Østerdal frå Norske konsertarrangører snakka først om organisering og virkemidlar. Analysar viser samfunnsnytta av musikken dei siste tjue åra – det gir betre læring på alle område, færre er einsame. Så musikken er nyttig og har eigenverdi. Det må sikrast lønn og pensjon for dei som jobbar frilans. Då pandemien stengte ned arrangørane spreidde kollapsen seg bakover i alle ledd. Arrangørar må få justert minstesatsar år for år. Me treng sjå på heile musikkfeltet som eit heile. Det frie feltet må få meir utan å legge ned operaen.

Marte Bjerke leia diskusjonen med politikarane: Freddy Andre Øvstegård (SV), Anette Trettebergstuen (Ap), Aslaug Sem-Jacobsen (Sp), Stian Omdalsmoen (FrP), Kristin Ørmen Johnsen (H) og Emma Lind (V).

Først om 80/20-fordelinga. Ap dei ville sette ned eit ekspertutval, og at det hadde vore åtte tapte år kulturløftet, mens debattleiaren peika på at forholdet var likt under dei raud-grøne. FrP sa alle ville ha mangfald i musikken. Venstre gav ei historisk forklaring med institusjonsbygging då resten leid. Det må startast eit langsiktig arbeid når me samlar kunnskap etter pandemien. Det er eit mangfaldig felt, og dei som klarer seg sjølv må bidra for resten.

Høgre sa institusjonane var viktige for det frie feltet, og me har informasjon og treng ikkje ekspertutval. Tiltaka må komme nedanfrå, og det må bli det frie feltets tiår. SV sa det var eit mangfald trass i fordelinga, og ingen vil kutte i institusjonane. Me må sjå heile kjeden i bransjen. Me må auke opp til 1 pst, og reversere ABE-kutta. Sp sa dei var ganske samstemte med Ap. Vil ha reelle løft lokalt. Det trengst midlar ut over 1 pst. Folk må ha lønn, sjukepengar, pensjon og ein betre kvardag. Kulturmomsen må tilbake til 6 pst. Musikken må bli eksportvare. Ap viste til det som er satsa siste åtte åra; det er ikkje fett å vere musikar – og sette ord på det: – Det ufrie feltet. Dei midlertidige koronaordningane må forlengast ut året. Me må satse på det me veit fungerer – fleire og auka stipend, indeksregulering.

Høgre var for regionale kulturfond, men halde fast på ein nasjonal infrastruktur med lokale, regionale og statlege institusjonar. Institusjonane må ha plikt til å bruke dei som jobbar frilans. Så trudde Høgre på grynderane, kulturen er den nye olja, det må skapast før ein kan fordele. Kulturfondet må fagfellebvurderast, og norsk musikk må bli eksportvare.

Elles ville dei fleste ha noko tilsvarande Skuda for musikken, Venstre ville bruke det me har. Alle var for pensjon frå første krone.

Atle Stornes styrte lyden, og arrangør var Arrangørforum og Creo i samarbeid med Vossa Jazz

Gjermund Larsen Trio
Torsdag 18.08.2021

Viss du er urven i skolten etter koseprat med ein næringslivsguru og kulturdebatt, og ny kulturdebatt ventar, då er Gjermund Larsen trio ei lise. Gjermund Larsen lagar folkemusikk med element frå kammerjazz, bluegrass, klassisk og samtidsmusikk. Dei har gitt ut fire kritikarroste album (det nyaste er «Salmeklang» frå 2016). Dei har vunne Spellemannsprisen og andre prisar for musikken sin. Midtvegs onsdag var dei i Bakgården. Han sjølv speler fele, og hadde med seg Vegard Bjerkan på piano og trøorgel, og Sondre Meisfjord på bass.

Larsen er frå Verdal og bur i Oslo. Dei starta med ein vals som var ein hyllest til heimstaden, og hadde fått namn etter skiltet på flyplassen: Arrivals. Så Midnattsdrøm med trøorgel og bassisten såg lykkeleg ut når han handterte strengane. Larsen likte hausten, og me fekk Regntung dag og November. April litt lystigare – komponert då barnehagane endeleg opna, og fire ungar og ein komponist blei glade. Bassisten hadde bassboge i pilkogger på bassen, og her kom den fram. Dei hadde ein Ny menuett, og Køntri som vart laga etter at dei hadde spelt med køntrilegenda Mark O’Connor. Han misunte svenskane polskan, og hadde prøvd seg – Kind of polska. Den siste heitte Trøstesang – då tvillingane var små kunne han roe dei med pianoet, der var fela ikkje brukande.

Det var ikkje plass til ekstranummer, men dei fekk fortent applaus frå publikum.

Atle Stornes styrte lyden, og Arendalsuka var arrangør.

Den fråverande kunstnarmeldinga
Torsdag 19.08.2021

Først på scenen tidleg på onsdag var britiske Kate Pendry, skodespeler, performancekunstnar og dramatikar. Ho snakka om det udokumenterte i ei overdokumentert tid; om å ta ting på direkten. Og om oppveksten i eit fattig arbeidarstrøk, der alle visste heile tida at kunst var viktig. Så kom Maggie Thatcher, ho sa au at kunst var viktig, men samtidig sa ho: «Korfor skal me betale for at dei driv med hobbyen sin?» Kunsten var ikkje Pendrys hobby, men noko ho var fødd med og ei plikt. Men folk må seie oss kva dei treng, så me kan gje noko tilbake. Ho avslutta med Churchill frå krigens dagar. Forsvarsgreinene ville ha meir pengar og hente dei frå kulturfeltet. Churchills svar: «Kva i h…. fører me denne krigen for då?»

Kunstnernettverket spør så partia: Kva ville stått i kunstnarmeldinga om du bestemte? Det var ei historisk forsamling på scenen, alle damer. Ekstrem og hyggeleg kvotering, men usikkert om det blei mindre ullent prat. Det var Kjersti Stenseng (Ap), Aslaug Sem-Jacobsen (Sp), Maren Njøs Kurdøl (Rødt), Kristin Knutsen (MDG), Kristin Ørmen Johnsen (H), Emma Lind (V). Elisabeth Sjaastad leia debatten.

Kunstanarane har fått svekka inntekt mens resten har fått vekst. Venstre sa det måtte vere legitimt, og tryggare å vere kunstnar. Kunstnarmeldinga var gryteklar, men vart utsett pga koronaen, og det var usikkert kva utslaget ville bli, og no måtte dei samle fakta. Trudde verkeleg nokon at koronaen skulle føre til betre kår for kunstnarane?? Høgre ville prioritere, og halde kunstlivet flytande, ikkje lage nye strukturar, men auke stipenda. MDG ville sikre eit rammeverk. Rødt var mest konkret: Sikre sjukepengar, auke stipend og fleire stipend over fleire år, garantiinntekter, statlege institusjonar må ha faste stillingar på tarifflønn. Sp ville sikre kultur over heile landet. Ap ville ha inn meir pengar, og etter alle pengane brukt på infrastruktur, måtte dei no ta for seg levekåra for kunstnarane.

Kristin Ørmen Johnsen (H), Emma Lind (V) måtte gå vidare til nye møte etter første runde. MDG ville ha utstillingshonorar som ein del av driftsstøttatil museer og institusjonar. Ho fekk støtte av Rødt, som meinte Høgres snakk om den frie kunsten var bare prat og fine ord, sett opp mot haldninga til stykket «Ways of seeing». Sp viste til at det var takka vere press frå Stortinget at kulturens del av nasjonalbudsjettet hadde gått opp under koronaen. Og det ville komme meir pengar ved regjeringsskifte.

Skuda tilsett skodespelarar og dansarar, som kan permitterast til oppdrag og komme tilbake, og slik tjene seg opp rettar. Dei slepp eit utrygt liv som sjølvstendig næringsdrivande. Alle ville ha liknande ordningar for andre delar av kulturlivet. Sp var opptatt av å få inn ordningar for svangerskap og fødsel, og alle av pensjon frå første krone.

Til slutt: Kva ville dei ta fatt på som kulturminister: Ap ville reversere ABE-kutta dei siste åtte åra, og gi betre levekår. Sp ville sikre løft lokalt slik dei lova for åtte år sidan, og dei ville ha Stortingsmeldingar for alle ulike delar av kulturlivet, og dei ville satse på eksport av kulturen vår. Rødt ville finansiere den frie kunsten ut til folket gjennom td den kulturelle skolesekken, og legge opp til statlege innkjøp av kunst. MDG ville løyse klimakrisa med kultur – det forbruket må opp, resten ned.

Atle Stornes styrte lyd, Kunstnernettverket var arrangør.

Stanghelle møtte Stordalen
Torsdag 19.08.2021

Dei to hadde møttest før på Almedalsveckan på Gotland der Stordalen blei fagna av svenskane for leiinga si av dei svenske bedriftene. Han var den største superkommunikatøren i svensk næringsliv. Tirsdag kveld møttest dei igjen – Arendalsuka var fantastisk den au, sa Stordalen, der kunne du drikke kaffi ved nabobordet til statsministeren og slå av ein prat med kommunisten Moxnes på gata.

Kva ligg bak stoda etter alle pandemimånadene? Det er ikkje olja, men tilliten som rår – det er gull. Han er ikkje redd for å ta opp kontroversielle ting, fremme mangfald og integrering. Han gjorde flyktningen Ali Bhopal til årets medarbeidar i Sverige, og oppretta Ali-hjelpa for liknande saker. Det var ikkje fordi Stordalen var snill, men trong arbeidskrafta. Han hadde den beste kulturen i heile restaurantbransjen, sa han. Takhøgde, humor var viktig. Då han sneik seg på kontoret trass i koronareglar, møtte respesjonisten han med å spele siste melodien før Titanic møtte isfjellet. Han elska det.

Stordalen og folka forstod koronaproblemet ville bli vanskeleg, og sette krisestab tidleg. Dei ville gå frå ein milliard pluss til to minus. Permitteringane var omfattande, mange var no tilbake, men han var ikkje fornøgd før alle var på plass, i alle selskap. Her er det ikkje deg og meg, men oss.

Han hadde ikkje gått i fistel om formueskatten som Dagbladet skreiv, skatten kunne ramme urimeleg, men den hadde tatt for stor plass i debatten. Me hadde fantastiske politikarar og embetsfolk i Norge. Det var dei siste som var limet, ved regjeringskifter kunne det komme ønske om endringar og byråkratane i finansdepartementet sa dei måtte sjå på det. Etter nokre månader endra dei kanskje på eit par mrd, men det meste var på plass. Det er vel det som nokon kallar den djupe staten?

Han omtalte seg sjølv som konfliktsky, ville helst vere einig. Skape magiske møteplassar. Han slo alltid resten av familien i Monopol: Ikkje kjøp dei dyraste gatene, ta over dei som andre har bygd på mv. Stanghelle lova han varianten Stanghelle real estate game frå USA – der du er på landsbygda og ikkje i byen.

Seinare på kvelden vart Stordalen intervjua av NRK om hotellnæringa. Han var oppgira over stoda med Arendalsuka og det han såg; det var som når kyrne slapp ut om våren sa han. Det er nok ein del menneske som er skeptiske til om folk oppfører seg etter korona-standard denne veka, men Stordalen kan umauleg ha sett vårslepp av kyr. Og han ville uansett ikkje ønska dei inn på hotella sine.

Atle Stornes styrte lyd, og Arendalsuka var arrangør.

Kornstad og Aghamir tilbake
Torsdag 19.08.2021

Tirsdag ettermiddag, og saksofonist og operasongar Håkon Kornstad og pianist Reza Aghamir var tilbake i Bakgården og leverte fjorten melodiar – opera-ariar, songar og improvisasjon. Dei kan faget sitt, og dei er ikkje sjølvhøgtidlege.

– Så vakre de er, sa Kornstad til publikum, og dei to starta med Sweden, der han lagde magi med loopen, som var vanskeleg å sjå i solsteika. På O del mio dulce amor starta han aleine med saksofon før Aghamir kom forsiktig inn med pianoet. Song og loop igjen. Aghamir heiv no vesten, og Kornstad sakna lue. Stambogsrim / All the things you are er Ibsen og Grieg og over i Fitzgerald: «Jeg kaldte dig mit lykkebud / jeg kaldte dig min stjerne …».

Som tjueni år gammal stjernesaksofonist starta Kornstad lære seg opera: Andre gongen han var i opera (første gongen sovna han) fekk han ståpels og grein, og starta så ta timar hos Pamela i New York. Etter halvannnan time sa ho: «I think there’s a voice in there somewhere!» Resten er historie. Som perler på snor kom Di tu se fedele, Ideale, L’ultima Canzone – på den siste song han plutseleg: «Jeg glemmer teksten, men hva gjør vel det!»

Aghamir song og spelte aleine ein melodi med engelsk og persisk tekst, med stort tempo. Han er ein studie i seg sjølv, sit lågt og ligg over tangentane han mest ikkje ser på. Så serverte begge fransk opera med En fermant les yeux, og det som er mest kjent som tårnarien frå Tosca av Puccini: E lucella le stelle. Før det siste annonserte nummeret Mareciare takka Aghamir for at dei fekk komme, og sa det hadde vore ei glede å leike for publikum. Dei fekk ståande applaus, og tok E la solita storia som ekstranummer.

Atle Stornes styrte lyden, og Arendalsuka var arrangør.

Tomra Pjolter & Salmesangforening
Torsdag 19. august 2021

«Siste skrik innen vokalmusikk» stod det på programmet. Det blir neppe siste skrik frå Bjørn Tomren og Hallvar Djupvik. Tirsdag vandra dei frå norske salmeskattar til Jim Reeves-svisker via jodling og strupesong i det dryge timelange programmet dei presenterte i Bakgården.

Begge er frå Tomrefjord i Møre og Romsdal. Tenoren Hallvar Djupvik (til høgre over) er utdanna på Musikkonservatoriet i Kristiansand og Operaakademiet i København. Jobba på Den Norske Opera og Ballett, i dag som solist i inn- og utland. Han er prisbelønt. Bjørn Tomren er kjent frå duoen Polkabjørn & Kleine Heine og bandet Kniven På Strupen med Ole Paus. Han kjem igjen i Stjernekamp i NRK.

Tomren starta aleine og utan musikk med Eg er framand, ei salme frå Setesdal på slutten at syttenhundretallet. Han glei over i strupesong og Djupvik kom inn med song, så endå djupare strupesong. Så Barndomsminne frå Nordland, folk lytta med andakt, og Tomren erklærte at det var eit kjekt publikum så langt. Dei eldre i forsamlinga vart tildelt He’ll have to go med gitar og mandolin og innimellom ekstra patos. Smil og latter. Long gone lonesome blues etter Hank Williams blei krydra med jodling – den handlar om han som skulle drukne seg etter ei ulykkeleg affære, men elva var uttørka. Jubel. Neste ut var Himmelske Fader av Elias Blix. I O sole mio kom Djupvik litt ut av det og tok ny start. Å brennande d for ein skapar me he var eit salmeframlegg frå Tomren. Begge song. Så kom ein song på russisk om ein analfabet og ein gorilla, med lynrask tale og song. Tomren sa no at med eit par unntak var det eit kjekt publikum.

Sola fekk tak, og Djupvik måtte låne solbriller. På ein bryllupsjodel Tomren hadde sunge i Austerrike (dei vart skilde) ville dei ha forsamlinga med på å jodle. Ikkje heilt suksess. Harlem River Blues var ein ny elve-historie – «Going down to the Harlem River to drown…».

Ein i publikum bad om Reinert med beinet, Djupvik var ikkje stø på teksten. Her stilte Tomren opp med teksten på mobilen. Tomren kunne så fortelle at strupesong er kjent frå Sibir, Grønland, Canada, Mongolia – og Louis Armstrong. Nedi vester soli glader er av Anders Hovden som var venstremann og visstnok pla ende i fyllearresten i Oslo. Jeg vet en hvile så skjønn og lang går til ein folketone frå Ryfylke. Så avslutta begge med Del Shannons Runaway, med gitar og mandolin.

Før konserten song Djupvik O sole mio for køen på utsida frå vindauget i tredje etasje, og etterpå song han Jeg råde vil alle i ungdommens dage med fem-seks stykker på første og andre rad. Ein stor konsert.

Atle Stornes styrte lyden, og Arendalsuka var arrangør.

Ein suksess
Torsdag 19.08.2021

Det var mandag og første dagen i den tiande Arendalsveka, for tiande gong i Bakgården. Reiersrud var her for femte gong, og for første gong hadde han kona med seg. Knut Reiersrud er ein suksess i Bakgården, sa Frank Kvarstein då han ønska velkommen.

Reiersrud starta aleine med Proceed og Looking for religion. Så kom kona på scenen, og delar av det tekniske til Reiersud slo seg vrangt, utan at det hadde samanheng. Mens han prøvde få liv i utstyret, gjorde kona framlegg om at folk kunne helse forsiktig på sidemannen mens dei venta.

Marit Halvorsen har bakgrunn frå folkemusikkmijøet, er biletkunstnar og lærar. Reiersrud hadde klart å lage to plater i pandemitida, ei med Kork og Beethoven og Dvoržak, og ei med kona og dattera Tuva. Marit Halvorsen hadde malt omslaget på den siste. På Long forgotten shore avslørte ho ein vakker stemme. One tribe var om ei oppdelt og skilt menneskeslekt som eigentleg er ei – «One tribe under one sky we are / One Tribe divided in free fall / A thousand creeds, a thousand tongues at war / Lessons forgotten will return / Once more, we fall». Så gjekk det over i instrumental med Hesteleitaren. Han bytta på gitarane sine undervegs, og musikken perla og flaut, og stemninga under duken ute i Bakgården var nesten andektig. Så kom drivande taktfaste Monstermaster, før utstyret slo seg vrangt igjen. Så Wicked flood frå familieplata, den handla om sjukdom.

Fiona Talkington frå BBC har fått ti musikarar frå ulike land til å lage musikk knytt til historiske bygg i hovudstaden sin, og så fått laga ein app som via sensorar rundt desse bygga automatisk sette i gong musikken på mobilen din. Reiersrud valte Domkirken i Oslo; det gav mange pensjonspoeng framfor dei som evt hadde valt den historiske familiehytta i Nordmarka. Før Mr Bojangles lærte han forsamlinga å nynne med til songen han og kona framførte. Det blei vakkert. Peps Perssons Falsk matematik gjekk heim, folk smilte og klappa takstfast med: «Ska de’ va så svårt att fatta / Att det e falsk matematik / Som gör den fattige så fattig / O den rike så förbannat rik».

Lille måltrost/Agrilama var Prøysen kombinert med ein syrisk folkemelodi. Folk forlangte meir, og fekk Reiersrud aleine med Grandma’s hands.

Ein flott konsert, men det må vere lov å seie at me gjerne hadde høyrt meir til Marit Halvorsen.

Atle Stornes styrte lyden, og Arendalsuka var arrangør.

Samtalen mellom Harald Stanghelle og forsvarssjef Eirik Kristoffersen som skulle vore seinare på kvelden blei avlyst pga stoda i Afghanistan.

– Den va’ gørrfin den au!
Torsdag 12. august 2021

Litt støy frå nabobygget då konserten starta i går kveld. Thom Hell med mannskap starta roleg ut med See the sun – «(…) I remember your kiss (…) I gonna wake up early, see the sun». Då applausen i Bakgården stilna, kom det no klappsalvar frå nabobygget.

Mannskapet til Hell: Robert Post, bass, vokal, keyboard; Bjarte Jørgensen, trommer, vokal; Ronny Yttrehus, gitar.

Hell var fornøgd med godt alderspenn blant publikum, han merka alderen og det var greit han kunne kjenne seg litt yngre. Dei skulle presentere eit utval av melodiane hans frå starten til i dag. Han er popartisten som skriv songar med i seksti- og syttitallsstil. Han har bak seg ti album, fleire Spellemannsprisar, og har jobba saman med mange andre artistar i ulike samanhengar.

1985 var han som niåring under oppveksten på Hånes i Kristiansand. Her kom det ny applaus frå nabohuset. Så kom den triste Missing – han var både glad i triste melodiar og «relativt lykkeleg». Då applausen i Bakgården stilna, løfta han hovudet avventande mot naboen – det kom ingen applaus.

For over tjue år sidan hadde han ein jobb, mislikte å stå opp og gå på jobb som andre folk og skreiv song om det – Tired. Nydeleg spel med to gitarar, koring og nennsam bruk av tromme og keyboard. Han likte synge den fordi det minna han om kor teit det går an å bli. (Det var forresten ei 30 pst stilling.)

Innimellom gjekk Post til keyboardet når Hell greip til gitaren. Dei serverte au låtar med trøkk i, som Try og Good Things. Etter Love is easy blei det ropt: – Gørrfint!. Og kveldens tristaste med lystig melodi: Killing me, om forhold som sprekk. Nytt tilrop: – Den va’ gørrfin den au! Kommentarstilen har spreidd seg langs ukjende smittevegar sidan konserten for ei veke sidan.

Så slutta dei av med Rain comes, før «me går av scenen og er klare til ekstranummer». Applausen forlangte det. Hell kom tilbake aleine med Another lovesong, og så over i Over you der alle var med. Før aller siste låt takka han for høvet for å spele for folk, for at folk hadde ledd av vitsane hans. Så kom triste Don’t let go som han hadde spelt både i bryllup og gravferd. Fortent applaus, og dei samla seg og bukka takk til publikum. Harald Hole styrte lyden med assistanse av Kurt Langemyr.

– Det va’ heilt fornydeli!
Torsdag 5. august 2021

Fadnes opna aleine i går kveld med Change it back, og Save me from a rainy day. Så blei lydbiletet og mannskapet utvida steg for steg, og tri nummer seinare var det fire mann på scenen, med eit vart, variert og vakkert samspel. På I know there’ll be a time kom Kristian Frostad med, og gitaren til Fadnes fekk selskap av pedal steel gitar. På Life is just a dream kom Eugene Guribye og sampleren hans med, og på Goodbye stranger Ole Kristian Wetten med bass. Den melodien handla om å ta adjø – «… you never did me no good, you never understood…». Folk klappa, ein i publikum ropte: » – Det va heilt fornydeli!» Latter og klapping. Fadnes har budd her nede i seks år, men uttrykket var nytt for han. Så My time is now – om lengt etter tida som relativt ubekymra ti-åring.

Fadnes druknar aldri vokalen, om han ikkje kjem ut av teksten då. Det skjedde fleire gonger, først på I heard your name in a song. Han koste seg for mykje og slappa av. Då kan det dette merkelege ting ut av munnen på folk, det er eit visstnok eit universelt fenomen. Det var ekstra pinleg fordi eit par på første rad tydeleg kunne tekstane hans.

Two-chord love song kom til fordi han ville lage ein låt med bare to akkordar og ein enkel tekst, vart utgitt digitalt og så trekt tilbake. No vart tempoet sett ned til ein femtedel. Folk song med på refrenget.

Fadnes aleine igjen – med Going down that lonely road, som ein gong førte til ekstrem klining etter eit frieri, og Morning song om problemet mellom eit morgongrettent og eit A-menneske – «.. tell me what to do, and what to say». Folk klappa taktfast og smilande til songen, så kanskje er problemstillinga velkjent? Han fekk eit nærare forhold til naturen då han flytta til Spornes, Shallow waters hadde lang fartstid på spelelista til NRK. Den var om eit indre og eit ytre miljø.

Etter at dei var i Bakgården i fjor, hadde det blitt få, men fine konsertar. Bakgården var hyggeleg, og dei takka arrangørar og lydmann Kurt Langemyr før dei avslutta med The wind in the trees. Etter ståande applaus kom Fadnes aleine med It’s all right som stamma frå tida hans i Rio de Janeiro. Femten nummer utan pause, og med fornøgde folk på og foran scenen.

Frå Bangalore og Helgeland til Bakgården
Torsdag 15. juli 2021

Ole Johan Lillegaard var veldig glad då han endeleg kunne ønske velkommen til ein av dei finaste scenene i Norge. Publikum og måkene slutta seg straks til.

Camilla Susann Haug var på scenen her i 2017 og 2018. Etter opningnummeret Kalyani fortalde ho at dei siste to-tri åra har ho vore på ei reise til Bangalore, inn i ein sør-indisk songtradisjon, tatt timar i indisk song. Delar av programmet i går var samansmeltinga av den tradisjonen med visejazzen hennar. Ikkje minst ved hjelp av musikarane som ho presenterte undervegs.

Arild Nyborg er hallingdøl og bur i Arendal. Mens Camilla Susann Haugs India-reise var mental, har han faktisk vore der og studert tabla (https://snl.no/tabla) i 2002. Håvard Bendiksen har spelt gitar med ei rekke av dei store norske, og så er han helgelending som dama sjølv. Sebastian Gruchot kom med klassisk fiolin frå Polen i 2004, og leverte etter kvart masteroppgave om rytmisk felespel. Han hadde med seg vanleg fele, bassfele og elektrisk fele i Bakgården. Lars Andreas Haug har vore ektemannen hennar i 21 år. Sidan dei møttest på musikkhøgskolen har han fylt på ei eksisterande samling instrument med tubaer, piano etc med stadig nye heile tida, og utruleg nok fekk alle plass i det lille huset dei flytta til i Kolbjørnsvik. I går stilte han med tuba og bass-saksofon.

I den indiskinspirerte delen smelta Camilla Susann Haugs særeigne tekstar – med eit par parti indisk? tekst – og stemme saman med musikken. Det var rytmisk, flytande, lågmælt og vakkert. Som Sjelas speil, og Vi er stjernestøv («… vi har fått utdelt sekunda …»). Musikarane fekk innimellom applaus.

Det var ikkje lågmælt heile tida. I Paraplyen fekk me til fulle den mektige lyden frå bass-saksofonen til Lars Andreas Haug (siste innkjøpet, har plass i eit stativ på bordet). Det var flott.

Egentid var til ei venninne som var evig optimist, og i tillegg blant publikum. Om ein båttur – «endeleg er eg i båten min (…) endeleg er eg i sona mi (…) egentid er kjekt å ha». Så blei ting verre før det blei bra. Dama reiste seg og bukka takk for songen.

Kurt Langemyr styrte lyden, og som takk blei han fletta inn i den siste melodien! Etter tolv nummer utan pause blei det klappa til ekstranummer; det blei Tusentrinnstrappa frå 2017. Men dei hadde ikkje beregna sitt publikum. No kom taktfaste rop: «Meiå! Meiå! Meiå!» Spelelista var ikkje lengre, og ekstra-ekstranummeret blei Absolutt aleina ein gong til. Folk var strålande fornøgde, og gav dei ståande applaus.

01.05.2021
1. mai i Arendal sentrum

For andre året på rad ein 1.mai-dag utanom det vanlege, utan frokost på Fagforeningenes Hus, og utan tog og talar.

Thor Åge Christiansen stod for kransenedlegginga ved minnesmerket for dei som fall under andre verdskrig. I talen etterpå lurte han på kva dei ville tenkt om stoda i dag, dei som fall den gongen:

«Verftene og fiskerinæringen langs hele kysten er fulle av arbeidsfolk som sitter hjemme i Polen, Romania og andre land og venter på at mobilen skal ringe og de får beskjed om å komme hit og jobbe for pillråtne lønns- og arbeidsvilkår.

For ikke å snakke om renholdere, au-pairer og ikke minst de som dyrker og høster jordbærene våre som vi helst ikke vil betale noe for. De må også sitte og vente på at vi trenger dem til lavest mulig lønn.»

Og til sist: «Hver for oss er det bare de få som vinner. Det er bare gjennom å stå sammen at vil alle kan være vinnere, slik at alle får den friheten vi har fått som var så dyrekjøpt.»

Før kransenedlegginga var det gudstjeneste der politikarar frå venstresida og faglege tillitsvalte bidro. Og det var song med Rebekka Lundstrøm.

Og før og etter tona musikken ut frå kjerketårnet, med Internasjonalen, Seiren følger våre faner, og Ta hverandre i handa og hold, og dei frammøtte song.

20.08.2020
– Godt å sjå ukjente!

Låtskrivaren og musikaren Einar Fadnes hadde med seg Kristian Frostad (pedalsteel, el-gitar), Ole Kristian Wetten (bassgitar), Tom Rudi Torjussen (trommer/perkusjon) i går kveld. Sjølv song han og trakterte eit par gitarar. Etter nærmare tjue år i Jim Stärk gav den naturaliserte Tromøymannen ut si første eigne plate i april. Det var han glad for i dag, sjølv om plata blei vurdert utsett.

Alle melodiane var sjølvlaga, alle tekstane på engelsk, nesten alle frå plata som kom i april. Det var melodiøst, flytande og vakkert – og vokalen drukna aldri. Ei underkjent problemstilling i musikkverda, dessverre. Han var ikkje kjent for glad-låter, sa han, men han hadde ein. Tittel: Save me from a rainy day.

Etter pausa song han to aleine. For fjorten år sidan blei han hyra inn til å akkompagnere eit frieri. Med flygel som instrument framførte han Going down that lonely road. Frieriet var vellykka, men det blei litt for mykje for Fadnes nettopp av den grunn.

Det var godt å sjå kjente og ikkje minst ukjente, sa han då konserten opna. Dei var underernærte på spilling og konsertar sa han då dei takka for seg.

Dermed er 2020-sesongen over i Bakgården. Det blir ein klisje, men det har mildt sagt vore ein spesiell sommar. Frå vanlegvis tjuetals arrangement og fleire tusen innom, til fem konsertar med få titals kvar gong. Men artistar har møtt publikum, og publikum møtt artistar. Og dei har vore fornøgde med kvarandre. Det er det som tel.

Jord og hav og himmel
Torsdag 16. juli 2020

Slik presenterte Tove Bøygard seg og dei to andre. Ho frå Skrindo i Ål i Hallingdal, rømte som syttenåring til Oslo, flytta tilbake godt vaksen. Ho var jorda. Tom Roger Aadland frå ei fjordbygd ved Haugesund, låtskrivar, gjendiktar og meir, han stod for havet. Og Freddy Holm, bur i Halden, produsent med studio, med på utallege plater, han stod for himmelen. Musikken deira er kalla contry/americana, andre seier grenseoverskridande. Etiketten er ikkje det viktigaste. Det var ein flott konsert på alle måtar.

Aadland var i Bakgården i juni 2010, dei andre to var her for første gong, på scenen. Tove Bøygard er styremedlem i NOPA, og har sett fleire debattar her under Arendalsveka. Ho trakterte gitar og guitalele, Aadland gitarar og innimellom løfta han kjapt på hatten og smatt munnspelstativet på plass. Munnspelet hadde to gir – Bob Dylan og Neil Young. Multi-instrumentalisten Holm veksla mellom fele, dobro og mandolin. Innimellom prøvde han å få skrikande måker med på laget, men han trudde dei var litt umusikalske.

Dei presenterte eigne og andres tekstar, og gjendiktingar. Me fekk det ein kanskje kan kalle heimstaddikting – Bøygards Jord, tittelsporet frå sjuande plata hennar, var ei slags flyttemelding, ho tok kjærasten med frå Oslo. Og Aadlands Farsfolket, som blei til etter at han besøkte garden i Fusa der faren kom frå. Det kom meiningssterke tekstar. Hjarte – Bøygard har undra seg over kor egoismen og høgrepopulismen kom frå – kor spora det tå, koss va det bar te, kor vart det tå hjarte? Hald meg kommenterer eit samfunn som utviklar seg mot større forskjellar og ein ny underklasse som får utrygge liv; Bøygard og Aadland har laga den saman. Flamma i ditt blod var au resultat av ei samskriving.

Kveldens sterkaste var utan tvil Koma heim. Bøygard jobba rundt tjue år som sosialarbeidar i Oslo, på gata med stoffmisbrukarar og prostituerte. Ein kald vinterkveld kom ei jente til kontoret i Tollbugata og bad om å låne telefonen. Ho ringte heim til mora og lurte på om ho fekk lov å kome heim, ho trengte bare ei varm seng, ho fraus og det var så kaldt og rått på T-banestasjonen på Tøyen. Orda var jentas eigne; Bøygard skreiv dei ned og sette melodi til. Jenta fekk kome heim, og dukka ikkje opp igjen på gata.

Dei hadde ein Hver-gang-vi-møtes-seksjon – dei ville gjerne dit – dei la ved søknaden Min beste ven på ein dårleg dag og Stille elv. Her trylla Holm fram eit nydeleg stillfarent orkester med fela og loopen sin. Sandharpesong med tekst av Kjartan Fløgstad og melodi av Aadland blei spelt i Bakgården for andre gong.

Nett som ei kvinne er Aadlands gjendikting frå Dylanplata Blod på spora frå 2009. Country-/folksongaren John Prine døydde av covid-19 i april, og vart hylla med to melodiar, Engel ifrå Seljord (Angel from Montgomery), og ekstranummeret Farten til lyden av einsemd (Speed of the Sound of Loneliness). Før det takka dei eit veldig fornøgd publikum og alle fordi dei fekk kome, og lydmann Atle Stornes fekk i tillegg gratulasjonar på 36-årsdagen sin.

Første gong igjen
Torsdag 9. juli 2020

Årets tredje Bakgårdskonsert i går, og for tredje gong var det første konsert etter koronaen for artistane. Elin Furubotn gav ut Blikk, den åttande plata si, i februar, og har mista tjueto konsertar. Ho var her første gong i 2011, og sa Bakgården var ein kjekk stad. Ho spelte gitar, mens Torbjørn Økland (ein av Vamp-grunnleggarane) trakterte gitar, mandolin og trompet, innimellom to av dei i same melodi, og med soloparti som fekk fornøgd og fortent klapping frå publikum.

Gjennom femten melodiar med ekstranummer fekk me tekstar med utgangspunkt i daglegdagse hendingar og nære ting. Det var sveip innom Sveio, i tekst og historier. Som at den religiøse mormora til Furubotn i si tid fann ut av Beatles slett ikkje var syndige, og at ho i ein alder av 98 takka nei til å kjøpe brannstige, men kunne tenkt seg eit tau ho kunne slengt seg ut med. Bønn fra en utflyttet sønn: Ikkje spør ka eg har spist kvar gong. Eller tittelsporet frå siste plata: Et blikk, om faren som gløymer stadig meir og veit det sjølv. Smilet ditt gjer så godt det kan, og skjule ein usikker mann.

Du veit godt koffer eg er sure på deg var ein replikk ho hadde snappa opp frå nabobordet på ein kafe. Furubotn var psykriatisk sjukepleiar før ho satsa for fullt på musikken for ein ti år sidan, og ho har skrivestove på Tonstad i Sirdal der ho hadde barndommen sin. Tvil hadde bakgrunn frå moras vankelmodige handleturar frå Sirdal til Egersund, Stavanger eller Kristiansand.

Munkebusiness var arrangør, og Jan Gunnar Andreassen styrte lyden.

Han var ikkje nervøs
Torsdag 18. juni 2020

Kim Rysstad fylte 39 år i går, og blei møtt med gratulerer!-rop, ståande bursdagsong og klappsalvar då han og Trym Bjønnes entra scenen. Han hadde tårar i stemmen – han hadde gledd seg kolossalt. Det var første konserten sidan tidleg i mars; då alt vart stengt blei jobbane borte; det var ei lykke å kunne spele for levande menneske igjen, han var ikkje nervøs, og skulle ikkje rappe eller danse!

Duken var oppe fordi meteorologane hadde trua med regn og hagl. Publikum kunne gle seg over den salige blandinga dei to på scenen leverte, folkemusikk, salmar, køntri, og den særprega stemmen til setesdølen. Alt levert med varme, alvor og humor – folk lytta andektig, og humra og lo.

Der var du med tekst av Trygve Skaug song han 22. juni i fjor då han gifta seg med Truls. Barndomsminne frå Nordland hadde ny meldodi av Trym Bjønnes. Makabre Hovassvisa etter Anne Askeland hadde Rysstad lært av Ånon Egeland. Margit Tveiten song salma Farvel, farvel jeg eder byder på voksrull i 1915. Den gravde Rysstad fram då han var i Kina og lengta heim. Heming og Harald kongen om skiløparen Heming som drap kongen har visstnok 200 vers i dei lengste versjonane.

Og Trym Bjønnes har songstemme – han hadde grave seg gjennom gamle opptak frå Bykle der han bur. Det var mykje tungsinn og streng religion. Men For mykji eller for liti, alt skal vere med måte viste seg vere noko anna. Publikum gaplo. Rysstad rauk ut av MGP i 2012 med Så vidunderleg, men etterpå var det einaste melodi som overlevde på radioen.

Kraviklyra heiter så etter garden Kravik i Numedal, har sju strengar og Kim Rysstad trakterte den på ein Lyremedley. Det var ein hyllest til tri damar han elska: Kirsten Bråten Berg, Dolly Parton (Coat of many colors), og Whitney Houston (I will always love you). Publikum klappa da capo frå start, og fekk Håvard Hedde og Adams vise som ekstranummer. Rysstad hadde iallfall ein tåre i auga då han takka for at dei fekk komme, og for at folk kom. Det var strålande.

Atle Stornes stod for lyden.

– Det skal meir enn ein pandemi til å stoppe meg!
Lørdag 13. juni 2020


Det sa Rebekka Lundstrøm då ho opna Bakgårdssesongen, og endeleg fekk halde sleppkonserten for plata Carousel som ho gav ut i mars. Halvtanna år etter ho slutta i jobben for å satse på musikken, etter seks månader til og frå i studio, så sette koronaen stopp for konserten som skulle vore 27. mars. Så ho hadde gleda seg vanvittig til konserten i går, og det såg ut som publikum delte den kjensla.

Men først: Ole Johan Lillegaard har tatt over ansvaret for Bakgårdskonsertane for kommunen, og han henta fram Frank Kvarstein som hadde jobben i atten år. Han fekk blomstar, og løfte om å halde på tradisjonen med mangfald, og å sleppe til musikarar frå området – med litt ny vri. Frank var glad for at han endeleg kunne ta si første øl i Bakgården, og at han kunne komme klokka sju og gå heim halv ti, i staden for halv fem og halv tolv.

Rebekka Lundstrøm spelte gitar og song; ho hadde med seg Simen Svanevik Bendiksen på gitar, Geir Emanuelsen på banjo, Andre Sandal Stenersen kora og spelte mandolin, Ole Kelly Kvamme kontrabass. Enyeto Kotori kora og spelte steel tongue drum – det er dei karibiske oljefata som har utvikla seg til to skålar sett saman med vakker lyd som resultat. Lydmann var Pål Asperheim. Alle frå Arendal.

Dei serverte i alt tolv melodiar der bare éin ikkje var Lundstrøms, og dei fleste frå plata Carousel. Den hadde namnet fordi livet ofte var ein karusell, men opphavet til ordet på spansk kan au  bety liten kamp. Det handla tekstane om – opp- og ned- og rundturar, og små kampar og motgang. Ho har ein sterk og vakker stemme, saman med musikarane leverte dei framifrå. Det var vakkert.

Covid-19 tok livet til country-/folk-songaren John Prine, og publikum fekk hans Angel from Mongomery som ekstranummer. Publikum gav dei ståande applaus.

Onsdag 17. juni kjem så Kim Rysstad og Trym Bjønnes.

Ein uvanleg sesong
torsdag 28. mai 2020

Det blir konsertar i Bakgården i sommar, men færre og med færre tilskuarar. Det blir selt maks 60 billettar per konsert. Rebekka Lundstrøm (over) frå Arendal opnar sesongen fredag 12. juni. – Det hadde vore tragisk med ein sommar utan konsertar, sa ho då programmet blei lansert i går. Ho gav ut Carousel 27. mars, og ho og dei andre bak debutplata har fått strålande meldingar både her heime og i utlandet, for tekstar og stemme, og for lydbilete. Ho gler seg til det som blir platesleppkonserten.

Ole Johan Lillegaard har tatt over etter Frank Kvarstein, og har hatt ein tøff start. Først hadde han fullt program på plass , så måtte det gjennom kraftige kutt. Men vekta på artistar frå området er der framleis. Etter Lundstrøm kjem Kim Rysstad og Trym Bjønnes onsdag 17. juni; Elin Furubotn og Torbjørn Økland (frå Vamp) onsdag 8. juli; Tove Bøygard og Tom Roger Aadland 15. juli; og Einar Fadnes med band 19. august. Han er frå Tromøya, og med på plata til Lundstrøm.

Alle arrangement startar kl 2000, og det blir selt maks 60 billettar per konsert gjennom billettsystemet TicketCo. Er det ledige plassar, kan du kjøpe billett med Vipps i døra.

Meir om programmet finn du på https://www.ibakgaarden.no.

1. mai i Arendal
lørdag 2. mai 2020

Flagget var heist på Fagforeningenes Hus i går, elles var ingenting normalt. Det summa ikkje av folk som åt frokost i ein fullsett sal i tredje etasje; ingen samla seg til tog utanfor huset på ettermiddagen. Maidagen har alltid vore ein spesiell dag, og gårsdagen var slik sett ikkje noko unntak.

Femten personar samla seg ved bautaen for dei falne ved kjerka. Thor Åge Christiansen frå Fellesforbundet la ned krans, og heldt ein kort tale. Han var opptatt av dei vanskane arbeidsfolk møter, sterkare med krisa i dag, og sa mellom anna:

– Skal vi lage kompliserte regler for løsarbeiderne eller skal vi jobbe enda hardere for at alle skal ha en fast jobb? Jo mer jeg tenker på det jo mer sikker er jeg på at en fast heltidsjobb til alle fortsatt må være det viktigste målet, og det er å håpe at enda flere kan organisere seg så vi står enda sterkere i den kampen. Hver for oss er det bare de få som vinner. Det er bare gjennom å stå sammen at vi alle kan være vinnere.

Korpset mangla, men hadde ei uvanleg erstatning. Det er ikkje kvardagskost å få Seiren følger våre faner og Internasjonalen med trompet og kjerkeorgel, tonande ut over byen frå kjerketårnet. Det var sterkt og vakkert, og løfta dagen.

Rundt om i byen var det fleire flagg å sjå enn normalt ein 1. mai. Kanskje eit teikn på at fleire ser at kampen for arbeidsfolks rettar, for små forskjellar, solidaritet, fellesskap og likeverd er viktigare enn på lenge?

Punktum med Amatørene
lørdag 31. august 2019

Amatørene opna ballet 5. juni, og avslutta det i går kveld, med ein rimeleg fylt Bakgård på ein litt tung seinsommarkveld. Ifølgje eigenreklamen deira er dei menneske frå det blide Sørlandet som ikkje er proffe, dei har lidenskap for musikk, er ganske gode, og dei vil gjøre sitt beste for at publikum skal senke skuldrane og nyte det dei serverer – viser, country, rock, norsk. Publikum senka skuldrane. Og spelelista var om lag som sist.

Men ikkje heilt. Anitha Tvede overrraska iallfall resten av Amatørene: Ho fekk med seg Marit Kjønhaug og Anne Tvede Mortensen (frå publikum og Øyestad-revyen) på to innslag frå den revyen – to fjasenummer kalte ho det sjølv.

Dei ni Amatørene er Lise Marie Lunde Bygland (tangentar), Anders Thomassen (gitar, song), Karen Tobine Faret Løvsland (song), Anitha Tvede (song), Thorbjørn Clausen (gitar, song – over til venstre), Anita Wroldsen (gitar, bassgitar, song – over til høgre), Leif Arne Danielsen (song), Olav Slaattene (trommer), og Conrad Coll stod for lyd.

Etter seksten konsertar og seks debattar/samtalar er 2019-sesongen i Bakgården historie.

Sandharpesongar
Torsdag 29. august 2019

– Det er stas å vere i Arendal, sa Kjartan Fløgstad; når han opna munnen, sa folk: – Du må vere frå Ærndal! Men han er frå Sauda, og på slike industristader smelta dialektar saman på ymse vis. Fløgstad har vore industriarbeidar og sjømann, og det har prega skrivinga hans, der han skildrar arbeidet, og arbeidsliv og klassekamp. Han gav ut to diktsamlingar før skjønnlitteraturen og saksprosabøkene sine, og han har gjendikta viser og dikt frå Sør-Amerika. Bøkene er krydra med dikt. Desse dikta har inspirert andre, til å tonsette og synge, og dei samla han i fjor i boka Sandharpesongar, og der songar, musikar mm Lars Klevstrand hadde ansvar for notane. I går sette dei kvarandre stemne i Bakgården, med eit knippe Fløgstad-tekstar og (gjendikta) viser av Victor Jara, Pablo Neruda, Daniel Viglietti og andre.

Latin-Amerika har betydd mykje for begge, det var eit magisk kontinent, med ein rik litteratur og songtradisjon. Klevstrand opna med Bønn til en arbeider av Victor Jara, med norske klede av Sigve Bøe og Torstein Bugge Høverstad. Klevstrand vart kjent med Daniel Viglietti frå Uruguay på åtti-talet, dei hadde jobba saman både her heime og i Sør-Amerika. Han døydde for to år sidan. Fløgstad las hans Sola er eit sår.

Slik veksla dei to med song og tale. Og ein svenske, men sjølvsagt knytt til Sør-Amerika – Evert Taubes Balladen om Ernst Georg Johansson. Omverda greip inn i introduksjonen til Klevstrand – sirena og ei lanvarig rullande salve i parkeringshuset under Tyholmen. Me blei med på dans på Folkets Hus i Stå med glans (ein titel det sprutar av) som vel er mest kjent med Vestlandsfanden.

E76 hadde Fløgstad rappa i Norilsk i Nord-Sibir. Han tråkka takten, vrei på kroppen, brukte armane til dei rytmiske og taktfaste orda. Det var magisk, eitt høgdepunkt:

På E76 over Haukelifjell
Brøytar dei opp vegen med nytt materiell
Det går best det går vest det går nord og ned
Alle som ikkje går mot går med

Ittepå i morå var på Ryfylkedialekt. Saudabuen har budd i Oslo i 35 år, og Klevstrand song heimstaddiktet Akevitt i Akerselva med melodi av Jørn Simen Øverli.

Til slutt kom Sandharpesongar. Ei sandharpe er det me kallar eit soll her i området, eit arbeidsreiskap som skal «skilja på grov og fin sand». På den måtte Klevstrand alltid skarre, og det gjorde han framifrå sa Fløgstad. Som ekstranummer kom fantastiske Slak line som Lars Bremnes har laga melodien til, ein tekst som kanskje handlar om å røre ved himmelen, men mest om det fysiske og materielle arbeidet, sa Fløgstad i eit intervju med Frelsesarmeen. Han fekk Tono-prisen for beste tekst i 2003 for den.

Eg vil høyra lina tala
Eg vil opp og strekkja tråd
vil ta i og dra og hala
ledningane til og frå

Då treng eg ingen englevenger
Eg har klør og eg kan gå
Høgt i tjørebreidde stenger
Vil eg klatra opp og stå

Sekstitals-perler
lørdag 24. august 2019

Herb Alpert & Tijuana Brass eksisterte frå 1962 til 1974, «og det ser ut som dei fleste her opplevde sekstitalet», sa Torstein Ellingsen då konserten opna i går kveld. Ein litt tynt befolka og gråhåra bakgård humra til påstanden. Ellingsen (elles kjent frå Magnolia Jazzband) speler trompet, med seg har han broren Eyvind Ellingsen (gitar, fløyte, vokal); som igjen har med sonen Ola Lømo Ellingsen (trompet); Sigurd Skogdal (trombone); Einar Thorbjørnsen (tangenter); Øivind Madsen (el-bass); Erik Jøkling (trommer). – Det er uvanleg å spele musikken til Alpert i dag, iallfall for folk i min alder, sa Ellingsen. Han er fødd på sekstitalet.

Dei starta ut med Tijuana Taxi, ein instrumental. På Our day will come frå 1966 fekk me song – Herb Alpert song ikkje mykje, gruppa på scenen prøvde legge til song og jazze opp melodiane hans for at dei skulle vare lenger enn 2,5 minutt. Jazzinga blei mottatt med applaus undervegs. Det kom gjenkjennande lyder frå publikum då A walk in the black forest blei annonsert – det var kjenningsmelodien til Fjernsynskjøkkenet med Ingrid Espelid Hovig.

Innimellom kom melodiar av mellom andre Burt Bacharach og Beatles – All my loving og Come Together. Ein flott kveld, og utan truslar om regn.

Breispektra trompetist
søndag 18. august 2019

Tine Ting Helseth (trompet, song), Jens Fossum (kontrabass) og Jarle Storløkken (gitar) avslutta fredagskvelden. Ho er først og fremst kjent som klassisk trompetist, ho har vore solist med dei store orkestra utanlands og her heime. Ho har Spellemannspris, og kritikar- og publikumsroste (salstall) plater. Frå 2016 har ho vore professor ved Norges Musikkhøgskole.

Det var ein litt kjølig kveld: Helseth plar spele barbeint, men her hadde ho på seg tynne ballerinasko. Det kom musikk frå ulike sjangrar. Dei starta med Blue Rondo a la Turk. Så blei gitaristen sendt på artistrommet for å hente pedalar: Dei brukar iPad i staden for noteark, det er praktisk på mange vis, dei blir ikkje tatt av vinden td. Men dei treng pedalar for å bla trådlaust.

Dei heldt fram med Kurt Weills Tango Ballad frå Tolvskillingsoperaen. (Det var bryllupsvalsen då ho gifta seg i fjor.) Så Att angøra en brygga (for andre gong i Bakgården i sommar.) På Moon river song ho – ho har songstemme. Det kom irsk folkemusikk, og Joni Mitchells Both sides now. Ein rimeleg fylt Bakgård fekk i alt nitten melodiar.

Arendalsuka var arrangør.

– Endring og forsoning er alltid mauleg
søndag 18. august 2019

Fredag i Arendalsveka samtalte Harald Stanghelle med Geir O Pedersen som er FNs nye spesialutsending til Syria. Historikaren har bakgrunn som diplomat frå 1985, han var i Kina i 1989, han har vore i Bonn, og så Beijing igjen i 2017. Dei snakka om korleis Syria før var ein fristad for krigstrøytte folk frå nabolanda. Stanghelle var FN-soldat i Libanon i 1979, og då reiste han til Damaskus for å kople av. No er det snudd, og folk drar til Libanon. Pedersen tok føre seg utviklinga i krigen frå 2011, med tap av menneskeliv som bare Rwanda-krigen kan slå, tal på flyktningar internt og utanfor, og korleis krigen vart snudd då Assad bad russarane med. Det har ført til at kravet om at Assad må gå ikkje lenger er aktuelt. Mandatet hans var å utvikle kontakten med det syriske samfunnet, både partane og det sivile samfunnet, kvinneorganisasjonar og religiøse. Frisetting av fangar er eit sentralt spørsmål – titusenvis er borte utan at familiane veit om dei er i live. Eit anna punkt er ein grunnlovskomite med femti personar frå regjeringa, femti frå opposisjonen, og femti frå sivilsamfunnet.

Syria er eit samansett samfunn – det er kristne, muslimar, drusarar, alawittar, kurderar (som i hovudsak er sunnimuslimar). Minoritetane har stort sett halde seg til Assad.

Pedersen er oppvaksen i Frelsesarmeen, og det kristne grunnsynet hans låg i botnen. Viss han ikkje hadde håp om å bidra til endringar, ville han funne seg ny jobb. Han viste til Kina, i 1989 var det store fleirtalet lutfattige og hadde lite personleg fridom, i dag er det snudd, det finst velstand og svært stor personleg fridom, men kommunistpartiet styrer stramt. Eit anna eksempel var Irland. Men vektige endringar tek ofte ein generasjon.

Av meir heimlege ting fekk me vite at Pedersen var på landsmøtet til Norges Gymnasiastsamband i 1973. Der stilte Harald Stanghelle (som ikkje var gymnasiast) som kandidat for høgresida. SV-aren Pedersen røysta på han, og han kom inn i styret.

Arendalsuka var arrangør.

Levande musikk med gamle instrument
søndag 18. august 2019

Annbjørg Lien og Ole Bjørn Rasch var tilbake i Bakgården, og avslutta torsdagen i Arendalsveka. Annbjørg Lien har turnert Norge og verda i fleire tiår og spelt med folk der ho har komme. Ole Bjørn Rasch er produsent, arrangør, komponist, professor i rytmisk musikk.

Rasch spelte eit trøorgel frå siste del av 1800-talet som orgelbyggaren Jan Erik Spigseth frå Nedenes hadde restaurert. Han var blant publikum og fekk applaus. Annbjørg Lien stilte med det svenske tradisjonsinstrumentet nøkkelharpe og sjølvsagt hardingfele.

Bakgården fekk ei blanding av tradisjonsmusikk og nyskapingar og sjangerblanding. Dei opna med slåtten Rosa av Hauk Buen. Ho snakka varmt om mannen ho gjekk og lærte hardingfele hos. Lien og Rasch hadde laga musikk i Paris der Kjell Nupen hadde laga skisser som utgangspunkt for komposisjonen. Slekta til Lien kjem frå Finnskogen, og ein leikande melodi var til dei lettføtte og dyktige tømmerfløtarane der. Lien/Rasch-familien feirer jul i Thailand, og tradisjonen med å sende opp papirlykter saman med gode ønske for framtida fekk melodien Kumlai.

Ein folketone frå Sunnmøre i tradisjon etter Blinde-Karl – «det auga ikkje ser, får eg att gjennom tonane», sa han. At dama kan synge viste ho i Kom heim – ei vakker salme, med rom for vidare tolking. Den takka ho Kirsten Bråten Berg for. Ei gammal rød folkevogn utan hjul førte Annbjørg Lien og broren dit dei ville då dei vaks opp – The old car.

Kjempe-Jo hadde ho lært av Salve Austenå frå Tovdal. – Det er det mest pønka eg har høyrt, sa Rasch første gongen han fekk den servert. Her blei trøorgelet traktert på vanleg vis, og med flate hender på sidene. Koma til deg har tekst av Marit Hjorthol og melodi av Sondre Bratland. Fønix – det gamle som blir fødd på ny i nye framtoningar, som musikken dei framfører, der tradisjonen, kunnskapane og handverket ligg i botnen.

Lien takka for at dei fekk komme, og oppmoda folk til å gå på konsertar; den levande musikken er hardt pressa. Dei opna konserten med ein hyllest, og avslutta med ein i ekstranummeret W punktum, til felespelaren og folkemusikaren Hans W. Brimi. Han var ein mann av få ord. – Hald fram med ditt og drit i resten, skreiv han til Lien då dei prøvde seg med el-utstyr og greier på nitti-talet.

Godorda sat laust då folk gjekk ut frå Bakgården.

Arrangør var Arendalsuka, Arrangørforum, Kulturalliansen, Kunstnernettverket, Museumsforbundet, Musikkutstyrsordningen.

Kulturstafett
søndag 18. august 2019

Torsdag i Arendalsveka var det Kulturdag i Bakgården, tri debattar frå formiddag til kveld. Først diskuterte dei utstyr, lokaler mv, misforholdet mellom at idretten får sju til åtte gonger så mykje som kulturen frå tippemidlene. I tillegg til alt som manglar er det eit enormt etterslep på slikt som vedlikehald – 80 prosent av lokala skal vere ueigna.

Så blei alle meldingane som har komme eller lova diskutert, om bruken og formålet. Kulturlivet må få del av det resten av samfunnet får. Digitalisering er eit heitt tema. Ikkje minst eigarskap og etikk. Får Google Arts eigarskap til det dei digitaliserer? Og ubalansen – det blir skrytt av digitaliseringa Munch-museet driv, men dei får 20 – 30 millionar til det.

Siste debatt var om ytringsfridom og danning, med mange spørsmål og få svar, om nokon. Er «danning» og ytringsfridom to sider av same sak, kva gjør eit menneske danna? Ordet folkeskikk var nemnt. Kva kan politikarane gjøre for å sikre ytringsmangfald? Eit konkret forslag: Eit prosjekt retta mot toppolitikarane og pressa så politikarane lærer seg tie når andre snakkar, og pressa må lære seg ikkje framelske slikt som til dømes partileiardebatten mandag.

Desse var med: Frida Blomgren (V), Anette Trettebergstuen (Ap), Arne Thomassen (H), Freddy Andre Øvstegård (SV), Åslaug Sem Jacobsen (Sp), Geir Toskedal (KrF), Anine Kierulf (direktør Norges nasjonale institusjon for menneskerettar), Henrik Syse (filosof), Ole Marius Hylland (Telemarksforskning), Hans Ole Rian (Creo), Hilde Tørdal (Norske Billedkunstnere).

Arrangørar var Arrangørforum, Kulturalliansen, Museumsforbundet, Balansekunst, Musikkutstyrsordningen, Kunstnernettverket, Arendalsuka.

Forbrukarmakt mot svart økonomi?
torsdag 15. august 2019

Aslak Bonde leia den timelange debatten i går kveld. Deltakarane var forbrukardirektør Inger Lise Blyverket (biletet); Heidi Nordby Lunde, Høyre; Per Olaf Lundteigen, Senterpartiet;
skattedirektør Hans Christian Holte; direktør i Brønnøysundregisteret
Lars Peder Brekk; Merete Bellingmo, dagleg leiar for Norske Anleggsgartnere – miljø- og landskapsentreprenører; Trine Tinnlund, LO.

Utgangspunktet var forbrukarmeldinga, og tiltak for å lage eit såkalla e-bevis . Blyverket var skeptisk til legge ansvar(et) på forbrukarane, dei var var alt den svake parten i eit assymetrisk forhold. Det er greit med dokumentasjon og gode råd som gir forbrukarane grunnlag for kloke val, som gjør det enkelt å handle kvitt. Det siste var alle einige i, problemet var kva eit e-bevis skulle innehalde.

Her sprikte frå at det måtte gi ein indikasjon (skattedirektøren) til at det måtte innehalde kalde fakta som kunne målast mot lovverket (Lundteigen). Og e-beviset var enkelt å lage reint teknisk, det som måtte til var eit vedtak om å lage det, så knytte saman moms-opplysningar osv. Lundteigen skilte klart mellom e-bevis som var knytt til bedrift, og HMS-kortet som var knytt til person, dei måtte ikkje blandast. Han forstod heller ikkje korfor forbrukarmeldinga kom frå Barne- og familiedepartementet, slike spørsmål høyrer heime under justis-, og arbeids- og sosialkomiteen.

Debattleiar Bonde sa problemstillingane ikkje var lette å forstå, det same vart høyrt sagt mellom fleire blant publikum.

Samarbeid mot svart økonomi (KS, LO, NHO, YS, Unio og Skatteetaten) var arrangør.

Fjeldstøtt
torsdag 15. august 2019

Dryge ti minutt etter debatten kom Jonas Fjeld på scenen. Det var koseleg å vere her igjen. Han var blitt ein gammal mann, så gammal at sjølv knekkebrød var vassdrivande, men han skulle nok klare den timen konserten stod på. Slik var tonen sett, uhøgtidleg, rett på. Ein litt hustrig kveld blei lun, og latteren sat laust.

– Det var ein puslete applaus, sa han etter Det siste terningkast (laga saman med Henning Kvitnes). Publikum korrigerte seg raskt med ny applaus og høge tilrop. Ingen nye klagar på applausen kom frå scenen. Rundt historier om det lille gule huset i Postveien på Konnerud der han bur (som bare Øystein Sunde fann fram til lett), fekk me Konnerud; og Tordensky (dama som køyrde feil og forelska seg). Her song publikum forsiktig med – derfor tok han ein ekstra runde og publikum auka volumet. Så den vakre visa om sonen Sigve, med tekst av Ole Paus. Den svarte ælva har opphav i ungdommelege påfunn under bybrua i Drammen på slutten av sekstitalet. Engler i snøen og Hun kom som en engel sit i reptilhjernen på dei fleste – folk song med. Han tok høgde for eit ekstranummer, sa han, men folk forlangte meir så det kom to.

Han hadde med seg gitaristen Ben Basgård, bror til Tordensky. Folk var strålande fornøgde med dei to.

Samarbeid mot svart økonomi (KS, LO, NHO, YS, Unio og Skatteetaten) var arrangør.

Solid sjangerlaust
onsdag 14. august 2019

Eit kvarter etter at USA-debatten var gått av scenen, starta konserten med Sigrid Moldestads kvartett. Då hadde delar av publikum blitt bytta ut, det var framleis kø ute, og tussmørket hadde lagt seg for alvor. Dei fire var Sigrid Moldestad (song, fele) Anders Bitustøyl (bass), Roald Kaldestad (gitar, mandolin), og villdyret frå Voss Kåre Opheim (trommer).

Moldestad frykta den varme sommaren me har hatt kan bli den kaldaste me får, og song Kanskje kjem det ein dag. Ho hadde tonsett dikt av Jan Magnus Bruheim til 100-årsjubileet for han i 2014 – det endte med plata Brevet til kjærleiken. Frå den kom Å kjæraste. Våtedalen var ein musikalsk hyllest til bygda ho vaks opp i, og det må verkeleg vere vakkert der. Om eg var deg kom til etter ein busstur i Bergen, her fekk ho publikum til å reise seg og synge med på refrenget.

Ein viktig inspirasjon for Moldestad er sterke kvinnelege felespelartradisjonar i området ho kjem frå. Ei farleg blanding, både den syndige fela og kvinner som ikkje ter seg som det er venta. Springaren Sambuline var ein hyllest til felespelaren Sambuline Seljeset som døydde i 1872, 68 år gamal. Og dama fekk ein song utan musikk til, før ho gjekk over til Ikkje kom og sei – innanfor same tema.

Ho erklærte seg som ein gammal sjel, opptatt av historia og banda bakover. Eg vil vere her var til bestemora som ville vore 110 år no. Siste ut var Haustkveld, nok ein Bruheim-tekst. Som ekstranummer fekk me Vise til far. Det var solid, vakkert, og sjangerlaust, og det solide ligg kanskje i banda til tradisjonen. Det var ein flott konsert, som dessverre blei forstyrra av stemmesurr frå toppetasjen på hotellet, eit surr som starta alt under USA-debatten.

Arendalsuka var arrangør.

– Økonomisk krise kan stanse Trump
onsdag 14. august 2019

Folk hadde stått i kø i over ein time for å høyre «Harald i Bakgården», og alle fekk ikkje plass. Øystein Djupedal ønska velkommen til samtalen, og hevda at amerikansk politikk var all politikks mor.

Harald Stanghelle leia samtalen med Anders Magnus og Hans Olav Lahlum. Først kampen om kven som skulle utfordre Trump frå Demokratane. Biden har vore med sidan 70-talet, det slår begge vegar. Og han har gjort og gjør mange tabbar, har ingen løysingar utan å ha det som under Obama. Dei ni som framleis står på lista kan bli redusert til fire i september i Houston: Biden, Warren, Sanders, Harris. Lahlum hadde lita tru på outsidar på partilandsmøtet 2020 – det skjedde i gamle dagar.

Hadde partia gått frå å jakte på svingveljarane til å mobilisere ytterfløyane? Svingstatane var viktige, sa Magnus, som au hevda at Warren hadde betre greie på ting enn Sanders. Lahlum sa at venstrekandidatar alltid hadde endt med katastrofe. Trump hentar støtte frå folk som mislikar mannen, men han gir dei det dei vil ha rundt innbilte og reelle problem. Han var td for abort, no er han mot. Haldninga til Israel, og Golanhøgdene og Jerusalem er andre stikkord.

Ulovleg innvandring er eit stort problem, og Magnus viste her til at Obama stille og roleg hadde utvist langt fleire enn Trump har gjort til no. Men han treff uroa rundt det. Og økonomien kan føre til tap for Trump, sa Magnus. Utbyttet på statsobligasjonar inverterast no, det har skjedd før alle krisene til no. Det kan komme no eller i 2020, før valet. Alle i Bakgården vil bli ramma. Og Trump.

Alle – dei på scenen, og kandidatane frå Demokratane – er samde om behovet for tiltak mot Kina. Dei manipulerte og stal, sa Magnus. Trump oppførte seg som ein tøff direktør. Rikfolk i politikken har aldri vore eit problem for vanlege menneske i USA.

Lahlum krydra samtalen med detaljar som fekk fram latteren. Er Trump ein vêrhane? Her viste han til ein fransk statsminister som skal ha sagt at det ikkje er vêrhanen som snur, men vinden. Og venner me oss til alt av tvitring, løgnar mv? Ja, blei det sagt – og få av dei 325 millionane i USA får det med seg, bare 3 av dei ser på Fox News.

Stanghelle kjem tilbake kl 1800 på fredag for å snakke med FNs spesialutsending til Syria, Geir O Pedersen.

Arendalsuka var arrangør.

Musikalske vandringsmenn
tirsdag 13. august 2019

Første dag i Arendalsveka, og Bakgården var fylt til siste plass då Knut Reiersrud (gitar, munnspel, song), Gabriel Fliflet (trekkspel, song), og Ole Hamre (trommer, hamrofon, bekken, stepping, song) entra scenen. Dei to siste har vore gruppa Fliflet/Hamre sidan 1991, og alle tri har spelt saman med dei fleste. Frå scenen blei me lova med på ei usannsynleg musikalsk reise. Det fekk me. Dei handterte tradisjonelle og meir utradisjonelle instrument framifrå. Reisa gjekk frå deep south i USA via tronge Vestlandsfjordar til Romania, med sidespor. Dei starta med rolege og melodiske Jarabe. (= Tradisjonell spansk songstil, men betyr au «sirup».)

Seinare fekk me Gryte-Grieg, Hamres versjon av Arabisk dans – med trommestikker på hamrofonen: to-tri rader gryter; emaljerte, av støypejern. Miljøaktivisten Fliflet opplyste forsamlinga om at det greske ordet «idiot» betyr «ein som ikkje interesserer seg for politikk», og rekna ikkje med idiotar i forsamlinga. Han hadde studert Vestlandskartet og laga songen Rio Aga, med ein tekst som rett og slett var vakre stadnamn frå Voss og Hardanger. Reiersrud kom med bluesmelodien Sweet and greasy. Då dei spelte to brureslåttar frå Transylvania, og Hamre trakterte hamrofonen, nytta Reiersrud høvet til å filme publikum. I meg-song har tekst av Jon Fosse og melodi av Fliflet. Cajun-melodien Helvetes flammer hadde både fransk og norsk tekst: «Be, be, be for meg, og frels min sjel». Hamre susla med vatn frå ei flaske ned i eit medfaren bekken oppunder mikrofonen, og spelte vidare på botnen etterpå.

Røysekatt var ein godnattsong frå Vestlandet (ungar sovnar ikkje til slike). Så avslutta dei med Reiersruds drivande Monstermaster. Sjølvsagt kom det ekstranummer: Gospelen Needed time. Her bytta Hamre sko undervegs, rydda scenekanten og steppa. Ein stor kveld!

Arendalsuka var arrangør.

MonicaZ vals
torsdag 8. august

Ho hadde så mange talent: ho song jazz, folkeviser og andre songar, ho stod på revyscenen med Povel Ramel, Hasse og Tage, det var teater og varietè, og ho fekk Oscar-nominasjon for rolla ho hadde i Utvandrerne. Monica Zetterlund blei hylla i går kveld av gruppa MonicaZ vals: Stina Stenerud (vokal), Paul «Palle» Wagnberg (Hammond B3), Eirik Berg Svela (gitar), Erik Jøkling (trommer). Dei presenterte femten melodiar av dei mange dama song. Innimellom dei musikalske innslaga fekk me litt om livet hennar.

Stina Stenerud starta ut aleine, utan instrument, med Ack Värmeland du sköna. Sjølvsagt fordi Monica Zetterlund vart fødd her i 1937, i Hagfors. Det skal uttalast Hagførss på dialekten. Så kom Att angöra en brygga frå Hasse & Tage-filmen; Olle Adolphsons Trubbel – om ei mislykka skilsmisse; Jan Johanssons Visa från Utanmyra. Og sjølvsagt kom Waltz For Debby som Bill Evans skreiv for Monica i 1964. Men tiden går/As time goes by er Hasse & Tages blikk på samtida då «en guling är en elak liten fuling» og «Amerika är snällt». Aktørane kan vere andre, men framleis er det oss og dei blei det sagt frå scenen.

Monica Zetterlund levde eit strabasiøst liv, store delar som aleinemor. Ho hadde hesblesande dagar med musikkopptak, film, revy og song på rekke og rad. Og opent hus heime for musikarar utanfrå. På nettet kan ein lese at ho ikkje rekna seg som feminist. Men ho kjøpte hus, betalte alt kontant sjølv, utan at sambuaren fekk blande seg inn: Ho hadde aldri vore avhengig av ein mann, og ville ikkje bli det heller. Ho døydde i ein bustadbrann i 2005. Ho hadde ein ryggskade og var rullestolbrukar; ho rakk å ringe brannvesenet, men klarte ikkje komme seg ut før dei kom fram.

Dei fire på scenen fekk da capo frå første klapp og som ekstranummer kom Sakta vi gå genom stan. Dei slepp første plata si 14. november – ho heiter nettopp MonicaZ vals. En hyllest til Monica Zetterlund. Dei fire på scenen var dyktige. Men det må vere lov å trekke fram svensken med hammondorgelet B3: Eitthundreogfemti kilo i to kolli der pedalar og tangentar blei traktert med stor kunnskap og glede, frå det intense og høge til det vare. Han var sjølvlært, kunne ikkje notar fortalde han etter konserten. Heilt tydeleg ikkje eit hinder.

70, omlag 50 på tour
torsdag 1. august 2019

Geirr Lystrup har fylt sytti, og holdt koken som artist i rundt femti av dei. På desse åra har han laga fleire titals LP-ar for vaksne og barn, hatt eit omfattande samarbeid med andre artistar, skrive tekstar og musikk for andre, bøker og teaterstykke, mest for barn. Han er prisgrossist. Den siste plata kom i år: 20 ballader.

I går var han i Bakgården med Geirr Olavs trio: Geirr Lystrup (vokal og gitar), Geir Otnæs (trekkspill), og sonen Olav Lystrup Thesen (bass). Den ekstreme varmen var erstatta av ganske kjølig og fuktig vêr. Men det blei lun stemning under duken, der folk song med – med og utan oppfordring. Innimellom fortellingar om brummundølar i Oslo og saftige kommentarar fekk me kjende og mindre kjende humoristiske og frodige skildringar av livet, kanskje først og fremst på bygdene. Med snert i dei fleste, som Grendahusvals, ein hyllest til dugnadsånden med dobbelt botn. Og To tanter, om det moralske forfallet. Tri viser der Konrad gjekk igjen: Tante på Hadeland; De andre unga (var Guds barn, mens han bare var laga); Ti tusen underbukser, der han ergrar seg over lønsforskjellar. Lystrup har budd i Brummundal i 35 år, og me fekk Mjøsas hvite svane, og Høsbjør(g) og Bangsberg(gubben), om to fjell på kvar si side av innsjøen som dei tri song saman for første gong. Og det går alltid to tog første mai i området her, dei vanlege med parolar og flagg, og motorsykkelkolonnnen rundt Mjøsa, leia av Gunnhild å’n Harley.

Oppi det humoristiske fekk me den sterke songen om Marianella, om menneskerettsforkjemparen Marianella García Villas frå El Salvador, 34 år gammal blei ho torturert og drepen av regjeringsstyrkar 14. mars 1983. Geir Otnæs (som i si tid var leiar av plateselskapet Mai) har laga si første soloplate: Lystrup på trekkspill. Det fekk me ein smakebit på, med naturelt trekkspel, utan lydanlegg. Det var vakkert.

Anne Pendlar er visa om jentungen som må køyre buss to mil kvar veg til skolen. Etter dryge halvannan time utan pause avslutta dei med to ekstranummer, og me fekk gamle gode Rypepolka; om rypejegaren som måtte nøye seg med sausen, men den var god. Konserten var meir enn det. Lystrup var her første gongen i 2006, og han ønska på gjensyn om 13 år. Dei må gjerne komme før det.

Slett ikkje skrekkeleg
torsdag 11. juli 2019

Svenske Egil Kalman (bass) var einaste på scenen som ikkje var arveleg belasta. Åsmund Løvland Solberg (song, gitar og steelgitar) er son til Leiv Solberg, og Tellef Kvifte er far til Guro Kvifte Nesheim (song og hardingfele) og Knut Kvifte Nesheim (trommer). Dei tri norske har kjent kvarandre sidan barndommen, mens alle fire gjekk samtidig på Högskolan för scen och musik i Gøteborg.

Saman er dei Skrekk & Guro som blei til i 2017. I fjor kom første plata – «Folkemusikk 2.0». Neste plate blir til i desember. Dei kallar seg folkrockband, og serverer tradisjonsmusikk med nye klede. Tradisjonsmusikken var frå Agder, som Bestelanden etter Knut Jonson Heddi; Pers springar med noko uklart opphav; Kjepphesten frå Voss – søskena på scenen er halvt vossingar; og Sverige – Jøsse, polska etter Magnus Olsson. Alt pakka inn i rock, litt jazz og køntri.

Og sjølvskriven musikk og tekst, alt på norsk. Instrumentalen Kanskje av Knut Kvifte Nesheim kom i ein romantisk/melankolsk del med Åsmund Løvland Solberg på steelgitar. Han på si side hadde fem melodiar – Englene, Dine sanger, Midt i mengden, Reiseren (springar om kjærleik), Odel og jord (om han som har odel og jord, men ingen vil bo der han bor).

Som ekstranummer kom Bruremarsj frå Sirdal, slik dei framførte han passa han kanskje best for alternative bryllup sa dei før dei la ut i ein drivande versjon. Tri blant publikum sa etterpå dei gladeleg hadde gifta seg til den (men ikkje med kvarandre). Då må ein kalle det suksess.

Åsmund Løvland Solberg har vore hjelpemann for Frank Kvarstein i Bakgården, og han har vore på scenen her før, første gong 9. juli 2008 med sin far og spelemannen Arne Fjeldstad frå Holt.

Grenselaus musikk frå drivhuset
torsdag 4. juli 2019


Håkon Kornstad (saksofon, song) har vore her to gonger før, først med pianisten Reza Aghamir i 2016, så med Frode Hatli (trekkspel) og Mats Eilertsen (bass) året etter. I går var dei tri her igjen. Sidan sist har dei gitt ut plata Im Treibhaus. Tittelsporet er ein av songane på Wagners Wesendonck Lieder, og på nettet kan ein lese strålande kritikkar både frå norske og utanlandske meldarar. Og ikkje minst ordspel på drivhus og den grenselause (og humørfylte) blandinga av opera, klassisk og jazz dei tri driv med. Dei skuffa ikkje i går.

Første nummer ut var samspel og -song med Jussi Bjørling – frå sveivegrammofon og ei gammal 78-plate: Ideale, ein napolitansk song Tosti skreiv ned. Så kom Im Treibhaus, Wagner om plantene som lengtar ut i det fri. Så Verdi, Schubert, Grieg, perlefiskarane, og Tosti, alt i fri framføring.

Bakgården har kulturinteresserte måker, som stadig vil vere med på konsertane. I går prøvde Kornstad stemme etter dei, bomma innimellom – det var nok fordi det var ganske kjølig. Når det klaffa, nikka han fornøgd.

Publikum klappa da capo. Kornstad sveiva opp grammfonen igjen, snudde plata – så fekk me O sole mio som duett mellom Jussi Bjørling og Kornstad, innimellom leika dei med musikken, før duettsongen heldt fram, med eit og anna grynt frå Kornstad når dei to ikkje var heilt synkrone. Publikum og scene var strålande fornøgde med kvarandre.

Livet er ikkje bare eit hesblesande kappløp med døden
torsdag 27. juni

Sinikka Langeland er frå Finnskogen, speler kantele, syng runesongar, og kveder. Kantele er det finske nasjonalinstrumentet. Trollmannen Väinämöinen skal ha laga seg kantele av kjeven på ei gjedde, men i nyare eldre tid var dei av uthola tre, med fem til femten strengar. Kantelen til Sinikka Langeland hadde trettiseks, ho trakterte dei med fingrane, flat hand og feleboge.

Anne Marit Jacobsen leverte tekstar av Hans Børli. Han vaks opp på ein finnplass ved Eidskog, med den skogfinske kulturen i bagasjen, men rekna seg ikkje som finnskoging. Men han var så mykje meir enn skogens diktar.

Ein godt fylt Bakgård fekk ei forestilling i to gir. Det var ei velsigna fredsommeleg, nesten andektig, ro til Børlis dikt og tekstar om skogen, fuglane, elva, og den klokkeklare songen og strengespelet. Me fekk to runesongar – det er magiske songar som skal gi frelse og helse, eller fortel, dei eldste skal vere over 4000 år. Langeland song dei på finsk og eiga omsetting til norsk.

Så kom Fløtarguten som måtte spytte ut snusen før han kyssa jenta. I ein etterlaten tekst seier Børli at mennesket bare er eit utkast som kanskje skal finne ei anna form. Akkurat der kom omverda inn i form av eit kraftig måkeskrik. – Hysj!, sa Jacobsen, du må ikke forstyrre meg! Dei stoppa ikkje heilt. Måkene råka passande inn i humoristiske tekstar med skrika sine, og det var greit å ha dei med, sa ho etterpå. Folk humra og lo og klappa.

Sist av to ekstranummer song Langeland Marihøna der Jacobsen pipenynna til. Det var ein strålande kveld!

Sørlandsk latino-køntri
torsdag 20. juni 2019

Frå venstre: Marte Herwell vokal, Mats Jakob Nesmann trommer, Nicolai Herwell akkustisk gitar og vokal, Johanne Flottorp fele, Mats William Wennerberg el-gitar, sag og vokal, Tobias Flottorp Heltzer bassgitar.

Då Ruby Red & the Moonshine Brothers var i Bakgården i 2015, hadde dei ei plate bak seg, og det var stuvande fullt og full sommar. Etter det har dei laga to plater, fire barn, og tatt køntrimusikken sin Over the wall ned til Mexico. Dei hadde gledd seg til å komme tilbake, og framførte musikk frå alle dei tri platene. Variert, fengande, vart og med trøkk, for ein rimeleg full Bakgård under duken.

Det regna før og litt under. I pausa byrja Tor med hammaren i tillegg, men dei seks var ikkje tapte bak vogna hans. Med fråkopla el-utstyr leverte dei fire melodiar med kassegitar og vokal. Cross my heart med to blad Herwell og Wennerberg, så alle seks med på neste tri. På tragiske My darling told me to leave spelte Wennerberg på sag med feleboge. Han var blitt inspirert av ein mann i frikjerka i Vennesla. – Du må krølle saga og føre felebogen på svingane, fortalde han etterpå. Så kom Love song og Desert flower der publikum heiv seg taktfast med i klappinga. Dei fire akkustiske blei eit strålande pluss til ein elles flott konsert.

Dei avslutta med fire nummer frå den siste plata, Over the wall. Dei skriv alt av tekstar sjølv og lager musikken. Ay, ay, ay – ei tragisk historie igjen – hadde spansk tekst. Marte Herwell er spansklærar, og har budd i Mexico ein periode. Fat man’s farm kom som ekstranummer.

The Staffan William-Olsson-trio
fredag 14. juni 2019


Staffan William-Olsson (gitar) gir namnet til trioen som spelte i Bakgården onsdag. Han har vore både i Arendal og Bakgården før. Det same har Terje Gewelt (kontrabass), mens for Hermund Nygård (trommer) var det første gong. Etter eige utsagn maltrakterte dei kjente melodiar – Willie Nelsons Crazy fekk gjennomgå for første gong.

Det var fuktig og kaldt, men dei serverte ein konsert med speleglede og humor. Dei hadde vurdert Baby it’s cold outside som opningslåt, men tok Cheek to cheek i staden. Og innimellom mellom anna Jag tycker inte om dej, Karius og Baktus, War pigs og Du skal ikkje sove bort sumarnatta blei gitaren småstemt og bassen tørka (når Nygård varma hendene med soloar utan stikkene). Måkeskrik blei gitar-kommentert. Publikum likte maltrakteringa, og forlangte meir – dei fekk to ekstranummer før musikarane kunne varme seg: What now my love og Smile. Dei kjem snart med si andre plate.

Konserten var eit samarbeid med Arendal Jazzklubb.

Først – og sist
torsdag 6. juni 2019

Amatørene opna for ny sesong i går kveld. Duken var oppe på grunn av det noko klamme og usikre veret, og nokre regndråpar plaga ikkje den godt fylte Bakgården. Som alltid serverte Amatørene viser, country og allsong, med nytt repertoar, frå det humørfylte til det vare. Olemann som var lei av sussinga kom utanfor den oppsette lista. Å i sava høyrer til det humoristiske, om ein fuktig båttur, framført med godt trøkk. Fuktige båtturar kan ende med drukning, men her drukna teksten.

Men dei leverte godt, og publikum var med. To høgdepunkt var Anita Wroldsens sjølvlaga og sjølvkomponerte Just because it’s real og New start. Ho skriv au tekstar på norsk, og det ser me fram til å høyre. Det kom applaus undervegs då Thorbjørn Clausen hadde gjengen med på Marius Müllers Carmen. Alt i alt tjuesju melodiar med ekstranummer, og heilt til slutt siterte Leif Arne Danielsen Jakob Sandes dikt om dei to drikkfeldige bøndene.

Ny i gruppa er Lise Marie Lunde Bygland på tangentar (biletet over). Resten av gruppa er Anders Thomassen (gitar), Karen Tobine Faret Løvsland (song), Anitha Tvede (song), Thorbjørn Clausen (gitar, song), Anita Wroldsen (gitar, bassgitar, song), Leif Arne Danielsen (song), Olav Slaattene (trommer), og Conrad Coll stod for lyd.

Og dei kjem tilbake fredag 30. august for å avslutte sesongen.

Klart for ny sesong
2. mai 2019

Frank Kvarstein presenterte 2019-programmet for Bakgården i dag, sjølvsagt i Bakgården. Han seier programmet nok ikkje er for dei yngste, men skal treffe godt folk som er opptatt av tekst og framføring. Som alltid er det artistar frå området med, og det skal vere med folkemusikk – i år dekker Annbjørg Lien og Bjørn Ole Rasch begge desse. Det skal vere med viser. I år får me Geirr Lystrup 31. juli, og Lars Klevstrand saman med Kjartan Fløgstad 28. august.

Skrekk & Guro som kjem 10. juli bruker svensk og norsk folkemusikk som utgangspunkt for eksperimentell og rockete musikk, frolendingen Åsmund Løvland Solberg er med her. Han har både jobba og spelt i Bakgården før. Og 19. juni kjem sørlendingane Ruby Red & The Moonshine Brothers tilbake til Bakgården med fengande countrypop. Her ser du dei i ein filmsnutt frå 2015, og du får vite litt om huset.

Arendalsuka har fem konsertar (to med folkemusikk), og fire debattar. Sesongen startar onsdag 5. juni med Amatørene, og dei avsluttar au fredag 30. august. Heile programmet blir lagt ut på http://www.ibakgaarden.no

Langt tog og lang parole
Torsdag 2. mai 2019

Ramma rundt 1. mai-dagen i Arendal var omlag som før, og det var sol. På Fagforeningenes Hus samla over seksti seg til frokosten kl 1200, som vanleg blei dei ikkje skuffa. Enkelte var heilt ute på kjøkkenet for å takke for god servering.

Seinare gjekk 200 i toget frå huset til Sam Eydes plass, solid opp frå 130 i fjor. Sjukepleiarane frå barne- og ungdomsavdelinga på sjukehuset stilte med det som truleg er den lengste parola til alle tider: Hvordan mener våre ledere at vi får økt respekt, faglig dyktighet, tilgjengelighet og engasjement ved å redusere på pleiere?! Dei samla utan samanlikning flest folk, det gjekk rundt femti her.

Elles var parolane: Fast arbeid til alle – forby bemanningsbyrå! / Heltid og likelønn nå! / 6 timers dagen nå! / Ein jord – ein sjanse! / Forby engangsplast! / Gjennomfør plastposeforbudet! / Arendal er antirasistisk sone, også under Arendalsuka! / Boikott okkupasjon! Fritt Palestina! / Voldtekt som våpen i krig er krigsforbrytelse! / Profittfri velferd! / Vi vil ha skatteparadisfrie kommuner! / Regjeringa vil ha ESA-styre. Vi vil ha kommunalt folkestyre! / Eiendomsskatten skal ha en sosial profil!

Etter toget snakka heile åtte stykker: Atle Svendal (Ap), Inger Brokka de Ruiter (SV), Jonny Ingebrigtsen (Rødt), Mariell Gjerrestad (AUF), Adrian Ledaal Gundersen (RU), Svala Torstveit (SU), Thomas Hansen (LO ungdom), og hovudtalaren Roger H Heimli, andre nestleiar i LO.

Eldre innlegg

Hva skjer:

Skal du holde møte eller konferanse på Fagforeningenes Hus?
Vi kunngjør det her.

*

Fri fagbevegelse/LO-aktuelt besøkte Fagforeningenes Hus og Bakgården i juni 2015. Resultatet blei en reportasje og en video.

Kontaktinfo:

Utleie av møtelokaler:
Leif Arne Danielsen
90 87 98 95

Utleie av kontorlokaler:
Helge Wahlstrøm
91 34 54 93

Fagforeningenes Hus
Nedre Tyholmsvei 16
4836 Arendal

Huset er eid av Samvirkende Fagforeninger. Formålet er å skaffe fagforeninger og arbeiderbevegelsens organisasjoner møte- og kontorlokaler. Vi er tilslutta Folkets Hus Landsforbund.

Leder:
Bjørn Gottschlich
90 58 90 59

Nestleder:
Liv E Johansen
91 13 45 04

Kart